Categoriearchief: Ecologie

kruiskruidzaden en de ondergrondse zaadbank.

Begraven zaden van Jakobskruiskruid, een ondergrondse zaadbank.

Esther Hegt en Nick Altena september 2020

De laatste tijd wordt er weer opgeroepen om Jakobskruiskruid te bestrijden. Maar hoe gaat dat dan met de zaden uit de ondergrondse zaadbank?

Hoe ontstaat zo’ n ondergrondse zaadbank?

Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat de meeste zaden van Jakobskruiskruid ( Jacobaea vulgaris) dichtbij de moederplant vallen, er zijn zaden die verdwijnen onder een dun laagje zand zo ontstaat een ondergrondse zaadbank, maar ook zijn er zaden die gewoon rotten omdat het bijvoorbeeld te nat is. Om te kunnen kiemen hebben zaden licht nodig zie het begrip verstoorde grond en de relatie met Jakobskruiskruid.

Het is niet zo dat al de zaden kilometers ver vliegen, op de website staat daar een pagina over Veel zaden veel planten? Zoals eerder al geschreven vallen de meeste zaden dichtbij de moederplant, dat worden niet allemaal nieuwe planten, er is simpelweg geen ruimte voor. Als alle zaden planten zouden worden dan was heel Nederland al lang bedekt met een grote gele laag,

Lang niet alle zaden vliegen, insecten de kleine bovengrondse grazers, helpen een handje en maken gebruik van de plant en plakken hem bijvoorbeeld gewoon dicht, zoals op de foto’s is te zien.

Jakobskruiskruid, Jacobskruiskruid
@Esther Hegt
larrfje in kruiskruid
@Esther Hegt

De larfjes leven in de plant, deze heb ik uit een dichtgeplakt bloemhoofdje gepeuterd, Men vermoed dat dit de larve van de galmug Contarinia jacobaeae  is.

@Esther Hegt

Soms zijn zaden te nat, die zaden kunnen niet eens vliegen en vallen gewoon met zijn allen naar beneden, dichtbij de moederplant.

Het heeft geen nut de buren de schuld te geven van Jakobskruiskruid in berm of wei, de wind komt van oost, west, noord en zuid. Dus welke buren dan?

Vaak geven mensen de buren de schuld, maar veroorzaken ze het zelf niet per ongeluk? Buiten het feit dat het uitsteken van planten kleine wortelrestjes achterlaat waaruit weer nieuwe planten kunnen groeien verstoort het de bodem en dat is een uitgelezen kans voor zaden om aan de oppervlakte te komen en dan te ontkiemen. Hetzelfde geldt ook voor het handmatig uittrekken van planten, het wortelstelsel is groter dan je denkt.

wortelstelsel van Jakobskruiskruid
@Esther Hegt
@Esther Hegt

En als je goed kijkt zie je dat ook de ondergrondse grazers deel uit maken van biodiversiteit en zijn kleine hulpjes. Ook bacteriën en schimmels maken de groeiplaats ongeschikt. Dit vond ik in hetzelfde wortelstelsel , uitvergroot. Men vermoed dat het aphis jacobaea is, een bladluis gespecialiseerd op Jakobskruiskruid. Heel interessant om te lezen in dit verband is: Laat buren jakobskruiskruid bestrijden. Tess van de Voorde onderzocht Jakobskruiskruid bij Wageningen University en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), en komt met duidelijke adviezen voor beheerders.

Equiculture en de magic of mulching .

Zoals de foto’s laten zien is bij iedere bestrijdingsmethode de kans groot op een nieuwe bodemverstoring, zaden uit de ondergrondse zaadbank krijgen de kans om te ontkiemen. Om dit te voorkomen is hier een hele goede video van Equiculture van Jane en Stuart Myers.

De video beschrijft dat juist door te mulchen het bodemleven een eldorado voor de ondergrondse grazers de bodem weer vruchtbaar maakt, een betere bodem, is een dichtere zode, met respect voor de paarden , koeien of welke grote grazer dan ook en de natuur.

Extra download

Hegt, E. & P.B. Pelser. 2007. Jakobskruiskruid. Voorkomen is gemakkelijker dan bestrijden. Paard en Sport (6): 70-71.  Download

Nysius senecionis – kruiskruidnysius.

Thijs de Graaf 8 augustus 2020

In Nederland is de Nysius senecionis – kruiskruidnysius een algemeen wantsje, die we op kruiskruid vinden.

Misschien is het handig om eerst iets over wantsen te vertellen, waartoe ze behoren. Want vergeleken met bijvoorbeeld vliegen en kevers zijn wantsen niet erg bekend, terwijl er toch heel veel soorten zijn.

Wantsen zijn nauw verwant aan de bladluizen en de cicaden. Ze hebben ook een zuigsnuit, waarmee ze plantensappen of dierlijke sappen opzuigen.

Foto @Jeanette Essink

Ze lijken vaak op kevers. Ze hebben net als kevers dekvleugels, maar die vallen gedeeltelijk over elkaar en hebben op het eind meestal een vliesachtig, doorzichtig deel. Een ander verschil met kevers is, dat uit de eitjes nimfen komen, die na vier of vijf keer vervellen volwassen zijn. Ze verpoppen dus niet. Na de laatste vervelling krijgen ze vleugels. De meeste zijn goede vliegers. Afmetingen van de soorten lopen uiteen van een mm tot veel groter dan een cm.
Sommige worden als schadelijk gezien, andere rovertjes worden in kassen als biologische bestrijders gebruikt. Schadelijk vind ik een wat lastig begrip. In de natuur houden de insecten variatie in stand. Een veld met één soort plant is niet natuurlijk, dus daar komt van alles op af. Als een plant woekert zijn we weer blij met ze.

Foto @Jeanette Essink

Een van de grote wantsen families zijn de bodemwantsen (Lygaeidae). De meeste van die groep zuigen op zaden en worden in het Engels daarom seed bugs genoemd. Omdat ze vaak op de bodem te vinden zijn, houden wij het op bodemwantsen. 
Die bodemwantsen zijn weer onderverdeeld in onderfamilies. De Nysius behoort tot de onderfamilie Orsillinae. (familienamen eindigen op dae, onderfamilienamen op nae).

Om het nog ingewikkelder te maken. De Amerikaanse bioloog Henry, T.J. heeft die indeling veranderd. De familie Lygaeidae in superfamilie Lygaeoidea. De onderfamilies werden families. Dus Orsillinae werd Orsillidae. In Europa wordt deze indeling meestal niet aangehouden, maar in Amerika wel. De kruiskruidnysius (Nysius senecionis) zuigt aan rijpende zaden van kruiskruid. Maar zit ook op andere planten uit de composietenfamilie als alsem (Artemisia) en kamille (Matricaria). Dat maakt het wat lastig, want hij lijkt sprekend op de in Nederland zeer zeldzame compositennysius (Nysius graminicola) en die zit ook op kamille. Dan zijn ze vanaf een foto soms zelfs door experts niet uit elkaar te houden.
Het zijn geelachtig grijsbruine wantsen. Ze verschillen met de anderen Nysius soorten doordat beide een licht tweede antennesegment hebben met een basale donkere ring. Die ring hebben andere soorten niet. Ze kunnen uitstekend vliegen en zijn 3,9-4,8 mm lang.
Per jaar zijn er twee elkaar overlappende generaties en de volwassen wants overwintert (soms ook als ei). Je kunt ze dus het hele jaar tegenkomen.

Overzicht op Waarneming van de verschillende soorten. Als je een soort aanklikt, krijg je informatie. 

Bronnen, waar ik gebruik van maak:

– Ekkehard Wachmann, Albert Melber, Jurgen Deckert: Wanzen. Band 3

– B. Aukema, D.J. Hermes- Verspreidingsatlas Nederlandse wantsen (Hemiptera: Heteroptera) Deel IV: Pentatomomorpha I (Aradidae, Lygaeidae, Piesmatidae, Berytidae en Pyrrhocoridae)

Is Jakobskruiskruid inheems of exoot?

Esther Hegt augustus 2020

IS JAKOBSKRUISKRUID INHEEMS OF EXOOT?

Als mensen het over bestrijden van Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris) hebben wordt er vaak vanuit gegaan dat de plant hier van nature niet voorkomt en dus een exoot is. Jakobskruiskruid is inheems in Europa en westelijk Azië . Men verwijst vervolgens naar andere werelddelen o.a. Canada en Australië waar Jakobskruiskruid inderdaad niet van nature voorkomt dus een exoot (uitheemse) plant is. Omdat Jakobskruiskruid in die landen een exoot is geldt er een bestrijdingsplicht. In Europa is Jakobskruiskruid inheems en een belangrijke voedselplant voor zo’n 150 insectensoorten waaronder veel bijen, zweefvliegen en vlinders.

Exoten verdringen de inheemse flora omdat ze kunnen gaan woekeren Uitheemse soorten verdringen inheemse soorten en zijn daarom een risico voor de flora van het betreffende land, In Nederland hebben wij ook exoten ,bijvoorbeeld de Japanse Duizendknoop (Fallopia japonica) uit Japan of de Reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum) uit zuid-oost Azië, omdat de planten hier geen natuurlijke vijand hebben.

De meest bekende Insecten die gebruik maken van Jakobskruiskruid.

sint-Jacobsvlinder.( Tyria jacobaeae)

In Nederland hebben we als bekendste de sint-Jacobsvlinder.( Tyria jacobaeae) De vlinder zet de eitjes af op zijn waardplant Jakobskruiskruid, (Jacobaea vulgaris) de rupsen eten de plant kaal. De vlinderstichting heeft een uitgebreide lijst van insecten met Jakobskruiskruid, als waardplant en een uitgebreide lijst met bloembezoekende insecten op Jakobskruiskruid. Ook Buglife heeft een uitgebreide lijst Insect fauna in detail.

En natuurlijk ook onze eigen Jakobskruiskruid gallery

Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink

De aardvlo (Longitarsus jacobaeae)

In landen zoals bijvoorbeeld Australië hebben ze biologische bestrijders zoals de sint-jacobsvlinder, ( Tyria jacobaeae) maar ook de aardvlo (Longitarsus jacobaeae) een klein kevertje geïmporteerd als biologische bestrijding , maar hier zijn ze heel gewoon en inheems, ze zijn zo klein dat we ze als je het niet weet over het hoofd ziet.

Foto @Arp Kruithof
Foto @Arp Kruithof

De zaadvlieg (Botanophila seneciella)

Ook de zaadvlieg ( Botanophila seneciella ) is in Australië geïmporteerd als biologische bestrijder van Jakobskruiskruid. ( Jacobaea vulgaris) Maar in Nederland inheems. Mocht je een Jakobskruiskruidplant tegenkomen met schuim op het bloemhoofdje dikke kans dat er larfjes inzitten.

Foto@Jeanette Essink
Foto@ Jeanette Essink

Larfje uit Jakobskruiskruid met schuim.

Foto@Thijs de Graaf http://www.tuin-thijs.com/
Foto@Thijs de Graaf http://www.tuin-thijs.com/

Selectief grazen

Planten en grazers.

Door Nick Altena en Esther Hegt. Juli 2020

Beide groepen hebben over miljoenen jaren samen geleefd. Gedurende die tijd hebben plantensoorten giftige stoffen ontwikkeld om er voor te zorgen dat ze niet opgegeten worden. Dieren hebben zich daar op aangepast door giftige planten grotendeels te vermijden, maar dat betekent niet dat vergiftiging nooit voorkomt.

Vrij levende paarden  leren grazen o.a. door de moeder, door uitproberen, trial and error. Mochten ze iets giftigs eten dan compenseren ze dat door juist weer een andere plant te eten die dat neutraliseert, of kiezen een ander dieet. Bron: Pfister, James.A., Behavioral Strategies for Coping with Poisonous Plants.

In de vrije natuur groeit een grote variatie aan verschillende gewassen dat niet is te vergelijken met een modern weiland met voornamelijk raaigras.

Bij aankomst bij dit veld schrokken we enorm, we dachten dat de aanwezige groep paarden nu wel gedwongen was om Jakobskruiskruid te gaan eten omdat men beweerde dat paarden dat ook doen als het vers in de wei staat. Daar zochten we bewijs voor.

foto @Esther Hegt

Na weken observeren in dit veld van Staatsbosbeheer met een groep mensen lukte het maar niet om een foto te maken om te bewijzen dat paarden verse Jakobskruiskruidplanten eten. Dus de videocamera er bij om te proberen zo dicht mogelijk bij deze paarden te komen. Overigens hadden we in de eerste instantie niet gezien dat de paarden veel meer ruimte hadden dan alleen dit stuk.

Wat er toen gebeurde was juist niet wat we wilden bewijzen, het was het tegendeel. Paarden eten geen Jakobskruiskruidplanten, als er voldoende andere variatie staat, ze grazen selectief. Ze gebruiken de tastharen en lippen. en natuurlijk ook geur .

Wel konden we het verse Jakobskruiskruid planten eten naar het rijk der fabels verwijzen. Deze paarden hebben voldoende te eten, liepen in een groot stuk van 35 ha. en ruim de keuze aan verschillende planten.. Ze werden niet gedwongen Jakobskruiskruid te eten.

Video@Nick Altena en Esther Hegt Vrij levende paarden.

Nu eens kijken hoe het in de wei gaat, weinig keuze eigenlijk. De wei is nogal arm aan verschillende planten. Toch zie je wel dat ze ook proberen tussen verschillende grassoorten te selecteren.

Video @Esther Hegt Voorjaar en vers gras, gehouden paarden.

En dan hooi, daar zie je dat er helemaal niets wordt geselecteerd.

Video @ Esther Hegt Of je hooi lust? Gehouden paarden.

Een groot natuurgebied is anders dan een kleine weide, in een natuurgebied kunnen paarden een blokje om en hebben de keuze uit veel verschillende gewassen.

“Heb je het in de wei, hoe te voorkomen, en hoe kom je er af. ” Jakobskruiskruid en paardenweides

Learn about how to have happyrelaxed horsessave time and money and look after your land. A win, win, win.”

The Equiculture system

Referenties

Pfister, James.A., Behavioral Strategies for Coping with Poisonous Plants,

Proceedings . Grazing Behavior of Livestock and Wildlife University of Idaho, Moscow, Idaho, March 23-24, 1999

Presented by the University of Idaho in cooperation with: Montana State University Oregon State University en Washington State University

The Equicultural System

Een quote van de website The equicultural system de website van Jane en Stuart Myers.

The equicultural system.

“Learn about how to have happyrelaxed horsessave time and money and look after your land. A win, win, win.”

Door mijn website Jakobskruiskruid, feiten en fabels ben ik in aanraking gekomen gekomen met equicultural system en daar ben ik heel enthousiast van geworden. Het is in het Engels maar gemakkelijk te volgen.

Het equicultural systeem gaat over vrolijke en ontspannen paarden,

Het equiculture systeem gaat ook over tijds- en geldbesparing . Over de wei waarin de natuur en omgeving, het paard en natuurlijk gedrag centraal staan. Een win-win systeem.

In het kort wat onderwerpen; graasgedrag, hoe ziet je land er uit, heb je veel ongewenste planten, wat doe je tegen modder, hoe kun je dat oplossen, de magie van het mulchen, het is teveel om op te noemen en echt de moeite waard.

Voor de geïnteresseerden is er de mogelijkheid tot het volgen van een gratis kleine cursus over weide, paarden en natuurlijk graasgedrag.

Echt een aanrader, ik zou zeggen; Doen!!!

Een nieuwe fotogalerij over van alles rondom Jakobskruiskruid

Een nieuwe fotogalerij bij de website Jakobskruiskruid, feiten en fabels, dit varieert van verschillende kruiskruiden, andere gele planten. Maar ook insecten. Sommige insecten zijn helemaal afhankelijk van Jakobskruiskruid, dat zijn de specialisten. Natuurlijk ontbreekt in de fotogalerij foto’s van paarden niet. Heeft er iemand mooie foto’s die we mogen gebruiken graag! Uiteraard wordt de naam van de fotograaf vermeld en de rechten blijven bij de maker.

Zebrarups op Jakobskruiskruid@Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink

Jakobskruiskruid is een ecologisch belangrijke plant het is een bron van nectar en stuifmeel. Zo’n 150 insectensoorten maken er gebruik van, waaronder veel bijen, zweefvliegen en vlinders.

Jakobskruiskruid hoort niet in hooi zoals er ook geen andere giftige plantjes noch sigarettenpeuken, blikjes etc. in hooi horen.

Foto @Dick Straatman




Bloggen en gastbloggen over Jakobskruiskruid.

Bloggen en gastbloggen. over Jakobskruiskruid.

Een update van de website Jakobskruiskruid, feiten en fabels mag wel een keer na 15 jaar. Bij de website vernieuwen hoort natuurlijk ook een blog. Dat bloggen kan over wat meer informatie over insecten zijn, maar natuurlijk ook over paarden, graasgedrag, weides, en interessante websites, maar ook over alles wat er aan nieuw onderzoek of data bekend zijn of komt over Jakobskruiskruid. Er kan soms een beetje een mix zijn tussen Engelstalig en Nederlandstalig, dit omdat er een samenwerking is met Ragwort Facts uit het Verenigd Koninkrijk, maar we zullen ons best doen er een vertaling of samenvatting bij te zetten. Nieuw is ook weer een fotogalerij.

Jakobskruisskruid
foto @Esther Hegt