Categoriearchief: Insecten

kruiskruidzaden en de ondergrondse zaadbank.

Begraven zaden van Jakobskruiskruid, een ondergrondse zaadbank.

Esther Hegt en Nick Altena september 2020

De laatste tijd wordt er weer opgeroepen om Jakobskruiskruid te bestrijden. Maar hoe gaat dat dan met de zaden uit de ondergrondse zaadbank?

Hoe ontstaat zo’ n ondergrondse zaadbank?

Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat de meeste zaden van Jakobskruiskruid ( Jacobaea vulgaris) dichtbij de moederplant vallen, er zijn zaden die verdwijnen onder een dun laagje zand zo ontstaat een ondergrondse zaadbank, maar ook zijn er zaden die gewoon rotten omdat het bijvoorbeeld te nat is. Om te kunnen kiemen hebben zaden licht nodig zie het begrip verstoorde grond en de relatie met Jakobskruiskruid.

Het is niet zo dat al de zaden kilometers ver vliegen, op de website staat daar een pagina over Veel zaden veel planten? Zoals eerder al geschreven vallen de meeste zaden dichtbij de moederplant, dat worden niet allemaal nieuwe planten, er is simpelweg geen ruimte voor. Als alle zaden planten zouden worden dan was heel Nederland al lang bedekt met een grote gele laag,

Lang niet alle zaden vliegen, insecten de kleine bovengrondse grazers, helpen een handje en maken gebruik van de plant en plakken hem bijvoorbeeld gewoon dicht, zoals op de foto’s is te zien.

Jakobskruiskruid, Jacobskruiskruid
@Esther Hegt
larrfje in kruiskruid
@Esther Hegt

De larfjes leven in de plant, deze heb ik uit een dichtgeplakt bloemhoofdje gepeuterd, Men vermoed dat dit de larve van de galmug Contarinia jacobaeae  is.

@Esther Hegt

Soms zijn zaden te nat, die zaden kunnen niet eens vliegen en vallen gewoon met zijn allen naar beneden, dichtbij de moederplant.

Het heeft geen nut de buren de schuld te geven van Jakobskruiskruid in berm of wei, de wind komt van oost, west, noord en zuid. Dus welke buren dan?

Vaak geven mensen de buren de schuld, maar veroorzaken ze het zelf niet per ongeluk? Buiten het feit dat het uitsteken van planten kleine wortelrestjes achterlaat waaruit weer nieuwe planten kunnen groeien verstoort het de bodem en dat is een uitgelezen kans voor zaden om aan de oppervlakte te komen en dan te ontkiemen. Hetzelfde geldt ook voor het handmatig uittrekken van planten, het wortelstelsel is groter dan je denkt.

wortelstelsel van Jakobskruiskruid
@Esther Hegt
@Esther Hegt

En als je goed kijkt zie je dat ook de ondergrondse grazers deel uit maken van biodiversiteit en zijn kleine hulpjes. Ook bacteriën en schimmels maken de groeiplaats ongeschikt. Dit vond ik in hetzelfde wortelstelsel , uitvergroot. Men vermoed dat het aphis jacobaea is, een bladluis gespecialiseerd op Jakobskruiskruid. Heel interessant om te lezen in dit verband is: Laat buren jakobskruiskruid bestrijden. Tess van de Voorde onderzocht Jakobskruiskruid bij Wageningen University en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), en komt met duidelijke adviezen voor beheerders.

Equiculture en de magic of mulching .

Zoals de foto’s laten zien is bij iedere bestrijdingsmethode de kans groot op een nieuwe bodemverstoring, zaden uit de ondergrondse zaadbank krijgen de kans om te ontkiemen. Om dit te voorkomen is hier een hele goede video van Equiculture van Jane en Stuart Myers.

De video beschrijft dat juist door te mulchen het bodemleven een eldorado voor de ondergrondse grazers de bodem weer vruchtbaar maakt, een betere bodem, is een dichtere zode, met respect voor de paarden , koeien of welke grote grazer dan ook en de natuur.

Extra download

Hegt, E. & P.B. Pelser. 2007. Jakobskruiskruid. Voorkomen is gemakkelijker dan bestrijden. Paard en Sport (6): 70-71.  Download

Nysius senecionis – kruiskruidnysius.

Thijs de Graaf 8 augustus 2020

In Nederland is de Nysius senecionis – kruiskruidnysius een algemeen wantsje, die we op kruiskruid vinden.

Misschien is het handig om eerst iets over wantsen te vertellen, waartoe ze behoren. Want vergeleken met bijvoorbeeld vliegen en kevers zijn wantsen niet erg bekend, terwijl er toch heel veel soorten zijn.

Wantsen zijn nauw verwant aan de bladluizen en de cicaden. Ze hebben ook een zuigsnuit, waarmee ze plantensappen of dierlijke sappen opzuigen.

Foto @Jeanette Essink

Ze lijken vaak op kevers. Ze hebben net als kevers dekvleugels, maar die vallen gedeeltelijk over elkaar en hebben op het eind meestal een vliesachtig, doorzichtig deel. Een ander verschil met kevers is, dat uit de eitjes nimfen komen, die na vier of vijf keer vervellen volwassen zijn. Ze verpoppen dus niet. Na de laatste vervelling krijgen ze vleugels. De meeste zijn goede vliegers. Afmetingen van de soorten lopen uiteen van een mm tot veel groter dan een cm.
Sommige worden als schadelijk gezien, andere rovertjes worden in kassen als biologische bestrijders gebruikt. Schadelijk vind ik een wat lastig begrip. In de natuur houden de insecten variatie in stand. Een veld met één soort plant is niet natuurlijk, dus daar komt van alles op af. Als een plant woekert zijn we weer blij met ze.

Foto @Jeanette Essink

Een van de grote wantsen families zijn de bodemwantsen (Lygaeidae). De meeste van die groep zuigen op zaden en worden in het Engels daarom seed bugs genoemd. Omdat ze vaak op de bodem te vinden zijn, houden wij het op bodemwantsen. 
Die bodemwantsen zijn weer onderverdeeld in onderfamilies. De Nysius behoort tot de onderfamilie Orsillinae. (familienamen eindigen op dae, onderfamilienamen op nae).

Om het nog ingewikkelder te maken. De Amerikaanse bioloog Henry, T.J. heeft die indeling veranderd. De familie Lygaeidae in superfamilie Lygaeoidea. De onderfamilies werden families. Dus Orsillinae werd Orsillidae. In Europa wordt deze indeling meestal niet aangehouden, maar in Amerika wel. De kruiskruidnysius (Nysius senecionis) zuigt aan rijpende zaden van kruiskruid. Maar zit ook op andere planten uit de composietenfamilie als alsem (Artemisia) en kamille (Matricaria). Dat maakt het wat lastig, want hij lijkt sprekend op de in Nederland zeer zeldzame compositennysius (Nysius graminicola) en die zit ook op kamille. Dan zijn ze vanaf een foto soms zelfs door experts niet uit elkaar te houden.
Het zijn geelachtig grijsbruine wantsen. Ze verschillen met de anderen Nysius soorten doordat beide een licht tweede antennesegment hebben met een basale donkere ring. Die ring hebben andere soorten niet. Ze kunnen uitstekend vliegen en zijn 3,9-4,8 mm lang.
Per jaar zijn er twee elkaar overlappende generaties en de volwassen wants overwintert (soms ook als ei). Je kunt ze dus het hele jaar tegenkomen.

Overzicht op Waarneming van de verschillende soorten. Als je een soort aanklikt, krijg je informatie. 

Bronnen, waar ik gebruik van maak:

– Ekkehard Wachmann, Albert Melber, Jurgen Deckert: Wanzen. Band 3

– B. Aukema, D.J. Hermes- Verspreidingsatlas Nederlandse wantsen (Hemiptera: Heteroptera) Deel IV: Pentatomomorpha I (Aradidae, Lygaeidae, Piesmatidae, Berytidae en Pyrrhocoridae)

Is Jakobskruiskruid inheems of exoot?

Esther Hegt augustus 2020

IS JAKOBSKRUISKRUID INHEEMS OF EXOOT?

Als mensen het over bestrijden van Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris) hebben wordt er vaak vanuit gegaan dat de plant hier van nature niet voorkomt en dus een exoot is. Jakobskruiskruid is inheems in Europa en westelijk Azië . Men verwijst vervolgens naar andere werelddelen o.a. Canada en Australië waar Jakobskruiskruid inderdaad niet van nature voorkomt dus een exoot (uitheemse) plant is. Omdat Jakobskruiskruid in die landen een exoot is geldt er een bestrijdingsplicht. In Europa is Jakobskruiskruid inheems en een belangrijke voedselplant voor zo’n 150 insectensoorten waaronder veel bijen, zweefvliegen en vlinders.

Exoten verdringen de inheemse flora omdat ze kunnen gaan woekeren Uitheemse soorten verdringen inheemse soorten en zijn daarom een risico voor de flora van het betreffende land, In Nederland hebben wij ook exoten ,bijvoorbeeld de Japanse Duizendknoop (Fallopia japonica) uit Japan of de Reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum) uit zuid-oost Azië, omdat de planten hier geen natuurlijke vijand hebben.

De meest bekende Insecten die gebruik maken van Jakobskruiskruid.

sint-Jacobsvlinder.( Tyria jacobaeae)

In Nederland hebben we als bekendste de sint-Jacobsvlinder.( Tyria jacobaeae) De vlinder zet de eitjes af op zijn waardplant Jakobskruiskruid, (Jacobaea vulgaris) de rupsen eten de plant kaal. De vlinderstichting heeft een uitgebreide lijst van insecten met Jakobskruiskruid, als waardplant en een uitgebreide lijst met bloembezoekende insecten op Jakobskruiskruid. Ook Buglife heeft een uitgebreide lijst Insect fauna in detail.

En natuurlijk ook onze eigen Jakobskruiskruid gallery

Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink

De aardvlo (Longitarsus jacobaeae)

In landen zoals bijvoorbeeld Australië hebben ze biologische bestrijders zoals de sint-jacobsvlinder, ( Tyria jacobaeae) maar ook de aardvlo (Longitarsus jacobaeae) een klein kevertje geïmporteerd als biologische bestrijding , maar hier zijn ze heel gewoon en inheems, ze zijn zo klein dat we ze als je het niet weet over het hoofd ziet.

Foto @Arp Kruithof
Foto @Arp Kruithof

De zaadvlieg (Botanophila seneciella)

Ook de zaadvlieg ( Botanophila seneciella ) is in Australië geïmporteerd als biologische bestrijder van Jakobskruiskruid. ( Jacobaea vulgaris) Maar in Nederland inheems. Mocht je een Jakobskruiskruidplant tegenkomen met schuim op het bloemhoofdje dikke kans dat er larfjes inzitten.

Foto@Jeanette Essink
Foto@ Jeanette Essink

Larfje uit Jakobskruiskruid met schuim.

Foto@Thijs de Graaf http://www.tuin-thijs.com/
Foto@Thijs de Graaf http://www.tuin-thijs.com/

Een nieuwe fotogalerij over van alles rondom Jakobskruiskruid

Een nieuwe fotogalerij bij de website Jakobskruiskruid, feiten en fabels, dit varieert van verschillende kruiskruiden, andere gele planten. Maar ook insecten. Sommige insecten zijn helemaal afhankelijk van Jakobskruiskruid, dat zijn de specialisten. Natuurlijk ontbreekt in de fotogalerij foto’s van paarden niet. Heeft er iemand mooie foto’s die we mogen gebruiken graag! Uiteraard wordt de naam van de fotograaf vermeld en de rechten blijven bij de maker.

Zebrarups op Jakobskruiskruid@Jeanette Essink
Foto @Jeanette Essink

Jakobskruiskruid is een ecologisch belangrijke plant het is een bron van nectar en stuifmeel. Zo’n 150 insectensoorten maken er gebruik van, waaronder veel bijen, zweefvliegen en vlinders.

Jakobskruiskruid hoort niet in hooi zoals er ook geen andere giftige plantjes noch sigarettenpeuken, blikjes etc. in hooi horen.

Foto @Dick Straatman




Bloggen en gastbloggen over Jakobskruiskruid.

Bloggen en gastbloggen. over Jakobskruiskruid.

Een update van de website Jakobskruiskruid, feiten en fabels mag wel een keer na 15 jaar. Bij de website vernieuwen hoort natuurlijk ook een blog. Dat bloggen kan over wat meer informatie over insecten zijn, maar natuurlijk ook over paarden, graasgedrag, weides, en interessante websites, maar ook over alles wat er aan nieuw onderzoek of data bekend zijn of komt over Jakobskruiskruid. Er kan soms een beetje een mix zijn tussen Engelstalig en Nederlandstalig, dit omdat er een samenwerking is met Ragwort Facts uit het Verenigd Koninkrijk, maar we zullen ons best doen er een vertaling of samenvatting bij te zetten. Nieuw is ook weer een fotogalerij.

Jakobskruisskruid
foto @Esther Hegt