Deze pagina is bijgewerkt in februari 2026. Determinatievragen kunnen nu worden gesteld via de (Facebookgroep, z.d.)

Jakobskruiskruid bevat net als alle andere in Nederland voorkomende Kruiskruiden (Tribus Senecioneae, Familie Asteraceae) pyrrolizidine alkaloïden van het senecionine type. Deze stoffen zijn giftig voor de meeste gewervelde dieren. De vergiftiging vindt plaats doordat paarden de planten in gedroogde of verse vorm eten. (Giles, 1983) (Lanux-Van Gorder, 2000) Onderzoek toont aan dat Jakobskruiskruid planten in gedroogde vorm hun giftigheid gedurende lange tijd kunnen behouden  (Pelser, P. B., et al, (2005)   (Gardner, D. R., et al (2006) ((EFSA, 2007) (Candrian, 1984) 

Verschillende bronnen melden dat paarden levende Jakobskruiskruid planten eten.

Andere bronnen, veelal artikelen in internationale wetenschappelijke tijdschriften, melden dat paarden levende Jakobskruiskruid planten doorgaans als giftig herkennen en slechts in uitzonderlijke gevallen of tijdens voedselschaarste eten. (Giles, 1983) (Lanux-Van Gorder, 2000) (Gardner, D. R., et al (2006) 

Pseudowetenschap?

Deze conclusie wordt door sommige paardenhouders echter in twijfel getrokken en krijgt in een artikel in het paardenblad Bit zelfs het label ‘pseudowetenschap’ opgeplakt (Bröckotter, 2006). Naar onze mening wordt dit wantrouwen gevoed door meldingen van paardenhouders die waar hebben genomen dat hun eigen paarden de planten in verse vorm eten. (Smith D., z.d.) (Bokt, 2005) (Dierenbescherming, 2006)

Wellicht geven de meldingen van paardenhouders aan dat de wetenschappelijke opinie m.b.t. het eten van levende Jakobskruiskruid planten door paarden aangepast moet worden. Om dit te bepalen is het noodzakelijk dat paardenhouders gevallen waarin paarden de verse planten eten op een verifieerbare manier documenteren. Dit is bijvoorbeeld belangrijk om vast te kunnen stellen of de plant die gegeten wordt inderdaad Jakobskruiskruid is en niet verward is met een andere plantensoort. Naar onze mening is dit uiterst belangrijk, omdat wij in het afgelopen jaar via de (Kruiskruid info, z.d.) website,  (De Telegraaf, 2007) (Algemeen Dagblad, 2007) en persoonlijke email vele malen foto’s van planten onder ogen hebben gekregen waarvan door de eigenaar vermoed werd dat het Jakobskruiskruid betrof, maar waarvan bleek dat het om andere gele planten soorten ging.

Determinatie

De correcte identificatie van Jakobskruiskruid blijkt niet alleen bijzonder moeilijk voor de meeste mensen te zijn als de plant zich in het rozetstadium bevindt, maar ook in het bloeistadium wordt de plant regelmatig verward met andere geel-bloemige leden van de Paardenbloemfamilie (Asteraceae).

Wij roepen daarom op om planten waarvan vermoed wordt dat het Jakobskruiskruid is in zijn geheel te verwijderen en te drogen. Op deze manier kan later door een plantenexpert vastgesteld worden of het inderdaad om Jakobskruiskruid gaat. Indien gewenst kan de plant op gestuurd worden (zie handleiding planten drogen) naar de schrijvers zodat gevallen waarin Jakobskruiskruid vers gegeten wordt, na verificatie, centraal gedocumenteerd kan worden. Foto’s van vermoedelijke Kruiskruiden kunnen ook ter identificatie naar ons toe gestuurd worden. (Facebookgroep, z.d.) Het verzamelen van Jakobskruiskruid planten die door paarden vers gegeten worden is niet alleen belangrijk om de identificatie van de planten op een later moment te kunnen verifiëren maar ook om door middel van aantoonbare vraatschade ‘bewijs’ te verzamelen dat die planten ook daadwerkelijk gegeten worden.

Verwijzingen

(EFSA), European Food Safety Authority. (2007). Opinion of the Scientific Panel on contaminants in the food chain on a request from the European Commission related to pyrrolizidine alkaloids as undesirable substances in animal feed. EFSA Journal, 5, pp. 447, 1–51. doi:https://doi.org/10.2903/j.efsa.2007.447

Algemeen Dagblad. (2007, 08 3). Jacobskruiskruid blijkt wormkruid. Algemeen Dagblad. Opgeroepen op februari 16, 2026, van https://www.ad.nl/ Artikel niet meer beschikbaar

Bokt. (2005). Jacobskruiskruid is dodelijk voor paarden. Opgehaald van Bokt: https://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=3&t=441427&

Bröckotter, F. (2006). De opmars van Jakobskruiskruid. Natuurbeheer brengt paarden in gevaar. Bit(137), pp. 108-111.

Candrian, U. L. (1984). Stability of pyrrolizidine alkaloids in hay and silage. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 39, pp. 930–933.

De Telegraaf. (2007, juli 23). Alarm om opmars Jacobskruiskruid. De Telegraaf. Opgeroepen op februari 16, 2026, van https://www.telegraaf.nl/(niet meer online beschikbaar)

Dierenbescherming, L. I. (2006). Inspectiedienst waarschuwt voor Jacobskruiskruid. Opgehaald van (Niet meer online beschikbaar)

Facebookgroep, J. (z.d.). Opgehaald van Jakobskruiskruid Feiten, fabels & biodiversiteit-Facebookgroep: https://www.facebook.com/groups/248847537776790

Gardner, D. R., Thorne, M. S., Molyneux, R. J., Pfister, J. A., & Seawright, A. A. (2006). (sd). Pyrrolizidine alkaloids in Senecio madagascariensis from Australia and Hawaii and assessment of possible livestock poisoning. Biochemical Systematics and Ecology(34 (10)), pp. 736-744. doi:https://doi.org/10.1016/j.bse.2006.05.010

Giles, C. J. (1983). Outbreak of ragwort (Senecio jacobaea) poisoning in horses. Equine Veterinary Journal, 15(3), pp. 248–250. Opgehaald van https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6136403/

Kruiskruid info. (z.d.). Kruiskruid informatie. Opgehaald van kruiskruidinfo.nl: http://www.kruiskruidinfo.nl/ website is niet meer beschikbaar

Lanux-Van Gorder, V. (2000). Tansy ragwort poisoning in a horse in southern Ontario. Canadian Veterinary Journal(41(5)).

Pelser, P. B., H. de Vos, C. Theuring, T. Beuerle, K. Vrieling & T. Hartmann. (2005). Frequent gain and loss of pyrrolizidine alkaloids in the evolution of Senecio section Jacobaea (Asteraceae). Phytochemistry(66(11)), pp. 1285-1295. doi:https://doi.org/10.1016/j.phytochem.2005.04.015

Smith D. (z.d.). October – and Ragwort is Killing our Horses. Opgehaald van URL niet meer beschikbaar