Door Esther Hegt

Liver disease is commonly encountered in equine practice both asclinical and subclinical disease. Outbreaks of hepatic disease are common and once often were suspected to be caused by pyrrolizidine alkaloid (PA) toxicosis, although more recent evidence suggests that PA toxicity is far less common than generally suspected.

(Durham, 2022)

Mycotoxines, gifstoffen afkomstig van schimmels

Sommige gifstoffen afkomstig van schimmels in hooi kunnen leverziekte veroorzaken met symptomen die voorheen ook aan Jakobskruiskruid vergiftiging toegeschreven werden. Dit ondersteunt het vermoeden dat sommige uitbraken van leverziekte bij paarden in de UK door mycotoxines in plaats van pyrrolizidine alkaloïden veroorzaakt zijn.

Zie het blog Komt Jakobskruiskruid-vergiftiging vaak voor? Grote enquêtes in UK.

Leverziekte

Symptomen tonen vaak alleen aan dat er sprake van schade aan de lever is wat vele oorzaken kan hebben zoals onder meer geboorteafwijkingen, ontstekingen die door bacteriën en virussen veroorzaakt zijn en parasieten, of schimmels. (Tallon, 2020) Mycotoxinen geven echter bij onderzoek van de lever ook een specifiek beeld wat wel erg op een PA vergiftiging lijkt. Het is en blijft belangrijk om naar alle mogelijke oorzaken van leverziekte te kijken en niet alleen Jakobskruiskruid als veroorzaker te zien, met het risico dat de echte oorzaak over het hoofd wordt gezien en/of goed is te behandelen. (Durham A.E., 2017) 

Jakobskruiskruidvergiftiging, hoe werkt dat?

Mycotoxines in de hooi oogst?

Een bevinding uit deze studie weerspiegelt mogelijke invloed van verschillende factoren die de productie van specifieke mycotoxinen met en zonder hepatotoxisch potentieel bevorderen. Het is bekend dat besmetting met mycotoxinen voor de oogst in verschillende jaren aanzienlijk varieert, afhankelijk van biotische en abiotische factoren.  Biotische factoren hebben te maken met levende organismen, zoals bacteriën, schimmels, dieren, en andere planten in de naaste omgeving. Abiotische factoren zijn gerelateerd aan de niet-levende natuur, zoals klimaat, weer, waterkwaliteit, en bodem.

Foto@ Esther Hegt

Mycotoxines vernietigen?

Een mogelijke manier om van die mycotoxines af te komen is hooi stomen om sommige soorten mycotoxines te vernietigen, maar dat hooi moet hoger dan 150 graden Celsius worden gestoomd, niet iedere hooistomer zal die temperatuur halen, ook zijn er mycotoxines die wateroplosbaar zijn en hooi spoelen kan daarbij mogelijk helpen. (Durham, 2022)

Voor hooi moet men zeker zijn van een (kleine) week droog en zonnig weer. Het hooi moet immers door en door droog zijn bij het persen. Is het hooi niet goed droog, dan ontstaat een duffe geur en kan het hooi zelfs gaan verhitten nadat het is opgeslagen. Bij deze vrij lange veldperiode hoort ook meer schudden. Het schudden moet voorzichtig geschieden om het drogende gras zo weinig mogelijk te beschadigen. 

(Landbouwleven, 2017)

Uit de recente studie blijkt dat mycotoxinen werden aangetroffen bij eigenaren van zieke paarden én bij eigenaren van gezonde paarden. Wel werden tien specifieke mycotoxines uitsluitend gevonden bij eigenaren van zieke paarden. Dat wijst mogelijk op een verband met de ziekte, maar bewijst geen oorzaak-gevolgrelatie.

Dus: niet alle mycotoxinen veroorzaken ziektes (of misschien niet in de concentraties waarin ze meestal aangetroffen worden).

Extra:

Mycotoxines analyse; (Alltech, z.d.)

Aandachtspunten bij hooi voor paarden; (Landbouwleven, 2017)

Verwijzingen

Alltech. (z.d.). Mycotoxinen. Opgehaald van Alltech: https://go.alltech.com/startpakketnl/mycotoxinen

Durham A.E. (2017). Equine liver disease: Think outside the ragwort box. Equine Health(38), pp. 27–31. doi:https://doi.org/10.12968/eqhe.2017.38.27

Durham, A. E. (2022). Association between forage mycotoxins and liver disease in horses. Journal of Veterinary Internal Medicine, 36, pp. 1502–1507. doi:DOI: 10.1111/jvim.16486

Landbouwleven. (2017, mei 26). Aandachtspunten bij hooi voor paarden. Opgeroepen op februari 20, 2026, van Landbouwleven: https://www.landbouwleven.be/744/article/2017-05-22/aandachtspunten-bij-hooi-voor-paarden

Tallon, R. &. (2020, mei 2). Equine liver disease in the field. Part 2: Causes and management. Opgehaald van UK-Vet Equine: https://www.ukvetequine.com/content/clinical/equine-liver-disease-in-the-field-part-2-causes-and-management