De inheemse Zaadvlieg bestrijdt Jakobskruiskruid op natuurlijke wijze
Deze inheemse Zaadvlieg (Botanophila seneciella) is algemeen in Nederland en heeft een culinaire niche: de zaden van Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris). De larven van de Zaadvlieg eten alleen zaden van een paar soorten planten – vooral van de het geslacht Kruiskruid (Jacobaea spec.). De Zaadvlieg is een klassiek voorbeeld van een oligofaag organisme.1
De larve van Zaadvlieg eet de rijpende vruchten in het bloemhoofdje en produceert een toef schuim boven het soms ietwat vergrote bloemhoofdje. Per bloemhoofdje leeft een larfje. De aanwezigheid van Zaadvlieg beperkt de zaadproductie en daarmee verspreiding van Jakobskruiskruid. In die zin draagt Zaadvlieg bij in het terugdringen van Jakobskruiskruid zonder dat hierbij gif, stroomstoten of ander groot mechanisch materieel voor nodig is.
Waarom is dat goed voor biodiversiteit?
Natuurlijke interacties, zoals Zaadvlieg die rijpende zaden van Jakobskruiskruid eet, leiden tot balans in de vegetatie. Het voorkomt dat plantensoorten te dominant worden en andere plant- en diersoorten ook een kans krijgen. Omdat Zaadvlieg inheems is in Nederland, vormt het voor de Nederlandse flora en fauna geen risico.
En in Australië dan?
In Australië is Jakobskruiskruid in het verleden geïntroduceerd en heeft het zich ontwikkeld als een beruchte invasieve exoot. De plant kan zeer dominant groeien in graslanden waarbij het de inheemse flora weg concurreert en er daardoor minder voedsel is voor vee. In Australië verliezen graslanden met Jakobskruiskruidbesmettingen een deel van hun economische waarde.
Invasieve exoten hebben in hun nieuwe thuisland vaak geen of zeer weinig natuurlijke vijanden die een rem zetten op hun ontwikkeling. Door dit voordeel kunnen ze zich makkelijker handhaven en verder verspreiden dan inheemse plantensoorten. In de jaren 1950 is de voor Australië uitheemse Zaadvlieg in het land geïntroduceerd als biologisch bestrijdingsmiddel. Helaas wist de soort zich niet te vestigen in Australië en heeft het niet kunnen bijdragen aan het terugdringen van Jakobskruiskruid.2 Echter, ook het introduceren van uitheemse soorten als biologisch bestrijdingsmiddel is niet zonder risico; ook deze soorten hebben meestal geen natuurlijke vijanden en het is niet altijd goed te voorspellen hoe zo’n soort zich in een nieuwe omgeving zal ontwikkelen.
Kleine vlieg, groot effect
Insecten zoals Zaadvliegen doen meer dan alleen zoemen; ze dragen bij aan een levende en veerkrachtige vegetatie. Zie je schuimtoefjes op de bloemhoofdjes van Jakobskruiskruid? Dan weet je dat daar hard gewerkt wordt om de populatie in toom te houden.
Bronnen
- Botanophila seneciella op bladmineerder.nl
- Australië Landcare notes factsheet sub biological control page 3
