Na 13 jaar is “Aanzet registratie slachtoffers van Jakobskruiskruid” gesloten. 9 Augustus 2007 tot 20 juli 2020
Esther Hegt1 en Dr. Pieter B. Pelser 2 ( University of Canterbury- Biological Sciences, Christchurch, New Zealand)
In verschillende media (De Telegraaf, 2007) (Dierenbescherming, 2006) ( LLTO Limburgse Land- en Tuinbouwbond, z.d.) (Gelderlander, 2007) wordt de zorg uitgesproken dat Jakobskruiskruid veel slachtoffers maakt onder paarden en runderen. Gegevens die het mogelijk maken om te bepalen hoe ernstig dit probleem nu werkelijk is ontbreken echter. Dat komt met name omdat de symptomen van Kruiskruidvergiftiging niet te onderscheiden zijn van andere leveraandoeningen (zoals aangeboren afwijkingen, leverabcessen en ontstekingen veroorzaakt door bacteriën, parasieten, virussen, of andere giftige stoffen dan alkaloïden (Bildfell, 2022). Het wil dus niet zeggen dat als er Kruiskruid in een weiland gegroeid heeft of als er planten in hooi aangetroffen worden, dat dit tot Kruiskruidvergiftiging geleid heeft. Om zeker te kunnen zijn dat een dier ziek geworden is of zelfs is overleden door Kruiskruidvergiftiging is er dus bloedonderzoek aanvullen een leverpunctie of sectie nodig, maar dit wordt waarschijnlijk maar weinig verricht. Zo krijgt de (Royal GD,, z.d.) per jaar slechts enkele voermonsters of dieren ter sectie aangeboden. Ook worden er zelden verdachte planten opgestuurd om te bevestigen dat het Jakobskruiskruid is (Royal GD, pers. comm.).Ook bij (Naturalis Biodiversity Center, z.d.) voorheen het Nationaal Herbarium Nederland en (FLORON, z.d.) komen er maar sporadisch planten binnen. ( Floron, pers comm.)
Het gebrek aan gegevens die aangeven of en hoe ernstig het Jakobskruiskruidprobleem is staat een effectieve aanpak door overheden in de weg. Een gemeente of provincie kan maatregelen tegen Jakobskruiskruid namelijk pas rechtvaardigen als blijkt dat ziekte of sterfte onder dieren op grote schaal voorkomt. Omdat er op dit moment (nog) geen centrale monitoring van ziekte en sterftegevallen plaatsvindt willen wij hier een start mee maken door middel van onderstaand vragenformulier. Hoewel we ons er van bewust zijn, dat ons meldingssysteem zeker niet waterdicht is willen wij eigenaren van paarden en runderen en dierenartsen hiermee toch aanmoedigen om hun steentje bij te dragen aan het oplossen van de onduidelijkheid omtrent het Kruiskruidprobleem door gevallen van vergiftiging of vermoedens ervan via deze website aan ons te melden.
Met ons meldingssysteem willen wij niet alleen zelf een beter beeld krijgen van het aantal Kruiskruidvergiftigingen, maar wij hopen ook dat het de paardensector in Nederland zal stimuleren om wetenschappelijk onderzoek naar de omvang van het Kruiskruidprobleem te financieren of de overheid hiertoe aan te sporen. Hoewel Nederland ongeveer 400.000 paarden telt, de paardensector een van de snelst groeiende economische sectoren in ons land
Is (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2006) en er grote ongerustheid onder paardenhouders is, zijn er ons tot op heden geen door de sector ( LTO Nederland,, z.d.) (Productschappen Vlees Vee en Eieren, z.d.) georganiseerde initiatieven bekend die gericht zijn op het in kaart brengen van het Kruiskruidprobleem.
De uitkomsten van de meldingssysteem zullen regelmatig bijgewerkt en op de website bekend gemaakt worden. Sterftegevallen uit voorgaande jaren kunnen ook gemeld worden.
Klik hier voor het meldingsformulier.
Klik hier voor de kosten van sectie.
De stand van zaken:
03-09-2007
We hebben sinds de opening van het meldpunt op 9 Augustus 2007 zeven meldingen binnen gekregen. In vier gevallen 1999, 2003, 2004, 2005 en één uit 2015 betreft het paarden die aan Kruiskruidvergiftiging overleden zijn en in twee andere gevallen 2007 en 2013 gaat het om een paard en een ezel die herstellende zijn.
Update uit UK. Komt Jakobskruiskruid-vergiftiging vaak voor?
prof A. Durham analyseerde uit 4 verschillende enquêtes: de British Horse Society en DEFRA , BEVA (de vereniging van Britse dierenartsen), National Equine Health Survey en 10 deelnemende van 14 pathologie labs. De enquêtes zijn massaal ingevuld, dit betekent dat er heel veel bruikbare data zijn. Lees verder
Verwijzingen
LLTO Limburgse Land- en Tuinbouwbond. (z.d.). Opgehaald van (niet meer online beschikbaar)
LTO Nederland,. (z.d.). Paardenhouderij. Opgehaald van LTO Nederland: https://www.lto.nl/sector/dier/paardenhouderij/
De Telegraaf. (2007, juli 23). Alarm om opmars Jacobskruiskruid. De Telegraaf. Opgeroepen op februari 16, 2026, van https://www.telegraaf.nl/(niet meer online beschikbaar)
Dierenbescherming, L. I. (2006). Inspectiedienst waarschuwt voor Jacobskruiskruid. Opgehaald van (Niet meer online beschikbaar)
FLORON, (. O. (z.d.). Homepagina FLORON. Opgehaald van FLORON: https://www.floron.nl/
Gelderlander, D. (2007). Gevaarlijk bloemetje verovert de bermen. Opgehaald van (niet meer online beschikbaar)
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. (2006). Visie Paard en landschap. Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Opgehaald van https://edepot.wur.nl/118198
Naturalis Biodiversity Center. (z.d.). Naturalis Biodiversity Center. Opgehaald van https://www.naturalis.nl/
Productschappen Vlees Vee en Eieren. (z.d.). Paardensector bundelt belangenbehartiging. Opgehaald van Productschappen Vlees, Vee en Eieren: Niet meer online beschikbaar dat ministerie is opgeheven
Royal GD,. (z.d.). GD Diergezondheid. Opgeroepen op februari 17, 2026, van https://www.gddiergezondheid.nl/
